Đặt vấn đề:

Trong quá trình thực hành chăm sóc sức khỏe bệnh nhân, chúng tôi thường được bệnh nhân Hen và Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mãn Tính yêu cầu vấn đề sau:“Bác sĩ ơi, bác sĩ cấp cho tôi loại thuốc xịt-hít này nè, tôi thấy loại thuốc này tốt hơn mấy loại khác!”. Trên thực tế, tất cả những loại thuốc xịt-hít được sử dụng đã được kiểm duyệt chặt chẽ và cho thấy tính hiệu quả tốt cho những bệnh nói trên. Vấn đề quan trọng nằm ở chổ làm sao đưa được thuốc đến đúng vị trí tác động giúp thuốc đạt hiệu quả tối đa.

Thuốc xịt Ventoline đầu tiên xuất hiện từ những năm của thập niên 60, cho đến nay đã trên 40 năm ra đời những loại thuốc xịt-hít. Mặc dù có nhiều cải tiến trong kỹ thuật, cách hướng dẫn sử dụng thuốc cũng như cung cấp tài liệu hướng dẫn bổ sung cụ thể nhưng một nghiên cứu tổng kết rất lớn gần đây trên thế giới cho thấy tỷ lệ sai xót khi sử dụng những dụng cụ này vẫn còn rất cao. Đây là mấu chốt chính gây giảm hiệu quả điều trị của thuốc xịt-hít. Trong nội dung bài viết, chúng tôi xin chia sẽ những lỗi bệnh nhân thường mắc phải khi sử dụng dụng cụ xịt-hít để điều trị. Từ đó giúp người bệnh sử dụng thuốc hiệu quả hơn.

Nội dung trình bày gồm 3 phần:

  1. Những lỗi chung thường gặp khi sử dụng dụng cụ xịt-hít: không thở ra đầy đủ trước dùng thuốc, không nín thở sau khi hít thuốc, không súc miệng sau dùng thuốc
  2. Những lỗi riêng tương ứng với từng loại dụng cụ: bình xịt định liều (quên lắc thuốc trước dùng, ngậm không kín ống thuốc, hít nhanh, thao tác phối hợp khó khăn), bình hít bột khô (mắc lỗi khi chuẩn bị thuốc, hít không đủ lực, hít chậm), bình hít hạt mịn
  3. Trình bày nguyên tắc chung giúp khắc phục lỗi sử dụng dụng cụ xịt-hít

NHỮNG LỖI CHUNG:

1. Không thở ra đầy đủ:

1 Thở bình thường là sự lặp lại của chu kỳ hít vào-thở ra liên tục.

  • Muốn hít vào tốt và sâu cần thở ra làm trống phổi trước
2

Hít sâu giúp thuốc đi vào tận sâu trong phổi

  • Đường thở rất ngoằn ngèo
  • Dưới tác động lực hít sâu tạo quán tính giúp hạt thuốc lắng động tại vị trí thích hợp

2. Không nín thở sau hít thuốc:

3 Thở ra ngay lập tức sau hít thuốc sẽ khiến tống các hạt thuốc ra rở lại.

  • Hạt thuốc tiến đến vị trí thích hợp trong phổi cần thời gian để lắng đọng lại.
  • Dưới tác dụng của trọng lực
4
  • Do đó, cần nín thở 5-10 giây sau hít thuốc hoặc nín thở tùy theo khả năng từng người

3. Không súc miệng sau dùng thuốc:

5

Nhiễm nấm do không súc miệng sau dùng thuốc xịt-hít chứa corticoid làm đau miệng, ho và ăn mất ngon

  • Lưu ý súc miệng với những thuốc: Seretide, Symbicort, Flixotide
  • Thao tác súc miệng: ngậm nước đưa tới-lui trong miệng, sau đó khò nước rồi nhả ra. Làm ít nhất 3 lần
   

NHỮNG LỖI RIÊNG:

1. Bình xịt định liều:­

 6 Dạng bình xịt định liều
7 Quên lắc trước khi dùng thuốc

  • Nên lắc thuốc 5 giây trước khi dùng
  • Bình thuốc chứa hỗn hợp chất đẩy và thuốc như hình bên dưới
8
  • Để yên tĩnh > 30 phút, hai thành phần trên tách riêng ra
  • Mất tác dụng chất đẩy giúp tạo hạt thuốc với kích thước thích hợp
9

Ngậm không kín ống thuốc

  • Dẫn đến thoát thuốc ra ngoài khi xịt
  • Có thể do khó khăn khi phối hợp động tác để hít thuốc
  • Khắc phục bằng cách dùng buồng đệm
10

Hít thuốc nhanh

  • Sẽ khiến phần lớn các hạt thuốc va vào thành sau họng mà không đi sâu vào đường thở gây giảm hay mất tác dụng thuốc
  • Hít đúng: cần hít chậm và sâu đối với bình xịt định liều

2. Bình hít bột khô:

 11 Dạng bình hít bột khô
12

Khó khăn khi chuẩn bị thuốc

  • Symbicort: bệnh nhân thường không giữ thẳng đứng dụng cụ khi nạp thuốc
13

Hít không đủ lực

  • Bệnh nhân cần tạo một lực hít đủ mạnh để sử dụng thuốc. Khó khăn cho người lớn tuổi.
  • Khác với bình xịt định liều: yêu cầu cần hít mạnh, nhanh và sâu để hạt thuốc đi vào sâu trong đường thở giúp phát huy hiệu quả.

3. Bình hít hạt mịn:

 14 Dạng bình hít hạt mịn
15

Việc chuẩn bị thuốc cũng khá phức tạp

  • Cũng cần sự phối hợp động tác để hít thuốc hiệu quả. Tuy nhiên thuốc được giải phóng từ từ nên dễ sử dụng.
  • Yêu cầu hít chậm và sâu.

NGUYÊN TẮC CHUNG KHẮC PHỤC LỖI:

Để việc sử dụng dụng cụ thuốc xịt-hít đúng cách và đạt hiệu quả, sự tương tác của ba thành tố “ Bác Sĩ điều trị, đặc điểm Bệnh Nhân và  đặc điểm Dụng Cụ thuốc” đóng vai trò rất quan trọng. Bác sĩ là người xem xét bệnh nhân sẽ phù hợp với việc sử dụng dụng cụ thuốc nào dựa vào:

  • Bệnh nhân lớn tuổi hay trẻ tuổi, tình trạng sức khỏe và khả năng phối hợp vận động.
  • Dụng cụ thuốc yêu cầu dùng lực hít nhẹ hay mạnh, cần phối hợp vận động khi dùng.

Cùng với việc hướng dẫn sử dụng rõ ràng sẽ đạt được kết quả: bệnh nhân sử dụng thuốc thích hợp, giảm thiểu lỗi khi dùng thuốc và mang lại hiệu quả tối đa.

16

Kết luận:

Sử dụng dụng cụ xịt-hít mang lại hiệu quả sẽ dựa trên nền tảng cá nhân hóa từng bệnh nhân tương ứng với dụng cụ thuốc. Mỗi bệnh nhân mang những đặc điểm thích hợp cho việc sử dụng dụng cụ xịt-hít. Cùng với đó, bệnh nhân cần được hướng dẫn sử dụng một cách cẩn thận và một điều quan trọng không kém đó là kiểm tra xem bệnh nhân dùng đúng chưa mỗi khi bệnh nhân đến khám hay nhập viện. Những điều này giúp giảm thiểu những lỗi khi sử dụng dụng cụ xịt hít, giúp mang liệu hiệu quả cao khi điều trị.

Ths.BS Nguyễn Hồ Lam.

Bác sĩ Khoa Hô hấp, Phòng khám đa khoa Ngọc Minh

Kiến Thức Sức Khỏe

Nhung-Loi-Su-Dung-Thuong-Gap-Su-Dung-Dung-Cu-Hit-COPD

Đặt vấn đề: Trong quá trình thực hành chăm sóc sức khỏe bệnh nhân, chúng tôi thường được bệnh nhân Hen và Bệnh Phổi Tắc Nghẽn Mãn Tính yêu cầu vấn đề sau:“Bác sĩ ơi, bác sĩ cấp cho tôi loại thuốc xịt-hít này nè, tôi thấy loại thuốc này tốt hơn mấy loại khác!”. Trên thực tế, tất cả những loại thuốc xịt-hít được sử dụng đã được kiểm…

COPD

1 – Chóng mặt Nhức đầu và chóng mặt buổi sáng có thể gây ra bởi nhiều bệnh lý khác nhau. Tuy nhiên nó cũng là một dấu hiệu liên quan việc thiếu cung cấp oxy (O2) hay ứ đọng quá nhiều khí carbonic (CO2) trong cơ thể từ bệnh lý về hô hấp. 2 – Ngủ cần kê cao gối Khó thở trong bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính…

NguyenNhanGayHoKeoDai-1

THS. BS. TRẦN THỊ THÚY TƯỜNG Giảng viên phân môn Hô Hấp ĐHYD TPHCM Phòng khám Đa Khoa Ngọc Minh I. Ho kéo dài là gì ? Tất cả mọi người chúng ta điều từng ho, ho không phải lúc nào cũng có hại mà nó còn là phản xạ quan trọng giúp loại bỏ các chất nhày, chất độc hại, cũng như các dị vật và nhiễm khuẩn từ…

XetNghiemFeNO-H1900x600

NO được sản sinh trong hầu hết cơ quan trong cơ thể, trong đó có phổi. Những nghiên cứu lớn trên thế giới đã tìm thấy mối liên quan lượng khí NO trong khí thở ra với một số bệnh lý, đặc biệt trong đó có HEN SUYỄN và bệnh HO KÉO DÀI. Xét nghiệm đo FeNO là một xét nghiệmgiúp đo nồng độ khí NO trong khí thở ra…