Nhận biết những khái niệm đúng và sai trong chăm sóc bệnh nhân đái tháo đường

I. TỔNG QUAN
Ngày nay, đái tháo đường đã trở thành một đại dịch không lây trên toàn cầu. Theo Liên Đoàn Đái Tháo Đường Thế Giới dự đoán, số người mắc đái tháo đường năm 2015 lên đến 415 triệu người và sẽ tăng lên 642 triệu người vào năm 2040. Năm 2012, Mỹ có 10,4% người trưởng thành mắc đái tháo đường và 37,2% có nguy cơ mắc đái tháo đường, và Mỹ phải chi trả 322 tỉ đô la cho bệnh đái tháo đường, chiếm 11,5 tổng chi phí y tế toàn nước Mỹ (2800 tỉ đô la) năm 2012 . Tại Mỹ, những hiểu biết chung của người dân đều có rất nhiều điểm chưa đúng.

Ấn Độ được xem là đất nước “kinh đô” của bệnh đái tháo đường. Theo RajKumaR nghiên cứu trên 406 người trưởng thành ở Ấn Độ, cho thấy có rất nhiều khái niệm chưa đúng về bệnh đái tháo đường, ví dụ:
Khái niệm chưa đúng
Đồng ý (%)
Đái tháo đường có thể chữa khỏi nhờ thảo dược 46.6
Các loại thực phẩm cay đắng làm giảm lượng đường trong máu 46.6
Insulin có thể dẫn đến tác dụng phụ nghiêm trọng 36.5
Thay đổi lối sống không có vai trò trong bệnh đái tháo đường 35.5
Nếu bạn dùng thuốc bạn có thể ăn bất kỳ thứ gì mà bạn muốn 31.0
– Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, những khái niệm không đúng về bệnh đái tháo đường không khác biệt giữa 2 giới và có nhiều khái niệm chiếm tỉ lệ giống nhau giữa những nhóm người có trình độ học vấn khác nhau. Điều này cho thấy các câu chuyện chữa bệnh mang tính huyền thoại và những phương pháp cũng như hiểu biết không đúng được truyền miệng đã có nguồn gốc lâu đời trong xã hội. Nhận thức không đúng dẫn đến hành động sai và gây ra nhiều hậu quả đáng tiếc không thể thay đổi được.

II. KHÁI NIỆM VỀ NGUYÊN NHÂN MẮC BỆNH:
Căng thẳng làm tôi bị đái tháo đường.
Tôi mắc đái tháo đường là do lây từ chồng (vợ) của tôi.
Ăn nhiều đồ ngọt nên tôi bị đái tháo đường.

III. KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN CHẨN ĐOÁN BỆNH:
Đái tháo đường được chẩn đoán dựa vào lượng đường trong nước tiểu cao.
Bác sĩ phải cho tôi xét nghiệm nước tiểu để chẩn đoán bệnh đái tháo đường, không nên xét nghiệm máu.
Nước tiểu của tôi có kiến bu nghĩa là tôi bị đái tháo đường rồi. Không còn nghi ngờ gì nữa tôi phải điều trị ngay.
Tôi tiểu liên tục cứ 30 phút 1lần, rất rát và khó đi. Tôi đã bị đái tháo đường rồi.
Gần đây tôi rất thèm ngọt, và sụt cân. Tôi đã bị đái tháo đường.
Tôi xét nghiện đường huyết lần đầu là 124 mg%, bác sĩ nói đường của tôi cao, tôi đã bị đái tháo đường. Tôi phải được điều trị ngay.

IV. KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN ĐIỀU TRỊ:
1. Những khái niệm về chế độ ăn uống:
Tất cả các loại thức ăn có tinh bột và đường cần loại bỏ khỏi khẩu phần của tôi.
Ăn cơm làm tăng đường huyết nên tôi không ăn cơm.
Người đái tháo đường cần nấu ăn riêng.
Ăn trái cây và uống nước ép trái rất tốt cho tôi.
Tôi không nên ăn các thức ăn có nêm nếm đường.
Sữa và bánh dành cho người đái tháo đường có thể dùng thoải mái mà không sợ tăng đường huyết.
Chế độ ăn hoàn toàn không có vai trò trong bệnh đái tháo đường.
Người đái tháo đường không thể ăn sô cô la, mứt, kem hoặc uống bia rượu.
Người đái tháo đường được hút thuốc lá vì thuốc lá không làm tăng đường huyết.
Nếu đường huyết của tôi cao, tôi nên nhịn bữa ăn kế tiếp.
2. Những khái niệm về chế độ luyện tập:
Tập thể dục hoặc đi bộ không có vai trò trong điều trị đái tháo đường.
Tập thể dục làm tăng đường huyết.
Không nên tập nặng như bơi lội, chạy bộ, đánh tennis, đá bóng vì rất nguy hiểm.
3. Những khái niệm về các kinh nghiệm chữa bệnh:
Các loại thực phẩm cay hoặc đắng có thể chữa bệnh đái tháo đường.
Ngâm chân trong nước có thể chữa hết bệnh đái tháo đường.
Nằm một số máy đặc biệt có thể chữa hết bệnh đái tháo đường.
Oxy cao áp chữa được nhiễm trùng chân ở người đái tháo đường mà không cần đến bất cứ thuốc nào khác.
4. Những khái niệm về lối sống và cách tự chăm sóc:
Thay đổi lối sống như tập vận động, giảm cân, ăn kiêng chất bột đường… không có vai trò trong điều trị bệnh.
Thực phẩm chức năng có thể chữa hết đái tháo đường mà không cần dùng thuốc.
Tôi không thể sống và làm việc như một người bình thường.
Tôi không nên đi du lịch hoặc công tác xa.
Tôi không thể tham gia tiệc tùng vì thức ăn sẽ làm đường huyết của tôi tăng cao.
Tôi luôn luôn có khả năng cảm nhận đường huyết của tôi đang tăng lên hay đang giảm đi mà không cần xét nghiệm kiểm tra.
Phụ nữ mắc đái tháo đường không thể mang thai được.
5. Những khá niệm về thuốc điều trị:
Thuốc điều trị đái tháo đường gây suy thận suy gan, nên uống hạn chế.
Thuốc điều trị đái tháo đường có thể tự mua uống mà không cần đi khám bệnh cũng không cần theo dõi đường huyết.
Thuốc điều trị đái tháo đường gây bất lực, gây nghiện.
6. Những khái niệm về insulin:
Insulin chữa hết bệnh đái tháo đường.
Tôi có thể chích insulin của người bệnh khác mà không cần toa bác sĩ.
Tăng liều insulin có nghĩa là bệnh của tôi đã trở nặng.
Insulin gây ra các biến chứng như suy thận, suy gan, mù lòa và đoạn chi.
Nếu tôi bị đái tháo đường típ 2, nghĩa là tuyến tụy của tôi vẫn còn sản xuất insulin, do đó tôi không cần chích insulin.
Insulin sẽ gây “nghiện” và tôi không thể “cai nghiện” được.
7. Những khái niệm về các biến chứng:
Muốn không bị biến chứng tôi chỉ cần kiểm soát tốt đường huyết.
Khi bị đái tháo đường tôi nên nghỉ làm ở nhà để tránh biến chứng.
Các biến chứng của tôi như nhồi máu não, đột quỵ, mờ mắt … không liên quan đến bệnh đái tháo đường.
Bác sĩ nói tôi bị đái tháo đường típ 2 nghĩa là bệnh của tôi đã rất nặng, biến chứng qua thời kỳ 2.
Tôi cần uống thuốc chữa bị các bệnh khác như cảm ho sổ mũi…nên phải ngưng thuốc đái tháo đường đang dùng, bởi vì dùng quá nhiều thuốc sẽ gây ra những phản ứng bất lợi.
Mắt của tôi bị mờ không liên quan gì đến bệnh đái tháo đường của tôi.
Tôi nên chiếu đèn, ngâm vào nước ấm, hơ than hoặc đắp muối rang lên vùng bị tê.
Đau thắt ngực không phải là biến chứng của đái tháo đường.
Khi bị nhiễm trùng chân, tôi nên tìm cách điều trị bên ngoài, không nên đến bệnh viện vì chắc chắn sẽ bị cắt chân.
Liệt dương không liên quan đến đái tháo đường.
Kiểm soát tốt đường huyết không làm giảm được các biến chứng.

Để hiểu biết thêm chi tiết xin vui lòng liên hệ tác giả BSCKII Trương Vành Khuyên Khoa Nội tiết Bệnh viện 115 – Phòng khám đa khoa Ngọc Minh 0949039350